شخصيت‌هاى بسيار بزرگ و پرنفوذى همچون خواجه نصير و ابن طاووس ، شيعه از آسيب‌هاى جدى بر كنار ماند . سلطان محمد خدابنده ( اولجايتو ) به سال 709 هجرى در حوزهء فرمانروايى خود مذهب شيعه را مذهب رسمى اعلام كرد . « 1 » علامهء حلى به دربار او رفت و دو كتاب كلامى خود ، نهج الحق و كشف الصدق و منهاج الكرامه فى اثبات الامامة را به نام او نوشت . از قرن هفتم تا اوايل قرن دهم ، شيعه تا حدى به سمت تصوف نيز متمايل گشت و عالمانى چون ابن ميثم بحرانى ( م 679 ه . ق ) ، سيد حيدر آملى ( م پس از 794 ه . ق ) و ابن ابى جمهور احسايى ( م حدود 901 ه . ق ) را مىتوان نمايندگان اين گرايش دانست . « 2 » در قرن هشتم و نهم گروه‌هايى از شيعيان معتدل امامى در شام و جبل عامل مىزيستند كه دو چهرهء بسيار پرآوازهء فقه شيعه يعنى شهيد اول ( م 786 ه . ق ) و شهيد ثانى ( م 966 ه . ق ) از آن ديار برخاستند . بعدها سلاطين صفوى عالمانى را از همين ديار ، براى پركردن خلأ فكرى - فرهنگى به اصفهان منتقل كردند . شيعه از صفويان تا انقلاب اسلامى ايران در قرن دهم شاه اسماعيل صفوى پس از تأسيس سلسلهء صفويه مذهب رسمى ايران را تشيع امامى اعلام و شيعه را در ايران رواج داد . « 3 » شاه طهماسب عالمان و فقيهان جبل عامل را به اصفهان آورد تا رهبرى فكرى و مذهبى شيعه را به دست گيرند . « 4 » سرآمد آنان محقق كركى ، شخصيت محبوب شاه طهماسب بود . مكتب فقهى محقق كركى به دليل شرايط تازه و مسائل مستحدثهء ناشى از حكومت شيعى مسائل و مباحث تازه‌اى چون حدود اختيارات فقيه ، نماز جمعه ، ماليات و . . . را مطرح ساخت . « 5 » يكى از اقدامات مهم محقق كركى مبارزهء بىامان با صوفيان بازارى بود كه نتيجهء آن برچيده شدن بساط گستردهء صوفيه در پايان قرن دهم بود . « 6 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 650 - 669 . ( 2 ) . ر . ك : « عالمان شيعه و تصوف » ، مجلهء هفت آسمان ، ش 22 . ( 3 ) . رسول جعفريان ، صفويه در عرصهء دين ، فرهنگ و سياست ، ج 1 ، ص 21 - 25 . ( 4 ) . همان ، ج 1 ، ص 120 - 121 ؛ همان ، ج 2 ، ص 520 . ( 5 ) . همان ، ج 1 ، ص 121 - 122 ؛ نيز ص 165 - 171 . ( 6 ) . همان ، ج 2 ، ص 520 - 523 .